Terug op de Tangaroa is er een pannekoekenlunch en wordt er koers gezet naar de Musket Cove Yacht Club. Gelegen aan een prachtig eiland en dito lagune wordt hier al 40 jaar lang goede service geboden aan bezoekende yachties. Voor de kids is er een mooi wit strand en een zwembad, voor de volwassenen douches, een bar en een bbq area. De topdag wordt door opa afgemaakt met zelf gevangen mahi mahi in een witte wijn roomsausje, ratatouille en gebakken aardappeltjes. De kids smullen en wij ook. Moe en voldaan steekt Tamar trots haar twee vingertjes de lucht in.

Dag 2. Om 8u30 staan er drie kapiteins bij Customs. Volgens de regels heeft een ieder de Advance Notification ingevuld en ge-emaild maar veel vragen moeten weer opnieuw ingevuld worden. Het kleine kantoortje ligt bezaaid met groene dossiermappen van alle schepen (variërend van visser tot containerschip tot yachtie). Anderhalf uur laten zijn we klaar. Dan kriskras de stad door naar het Ministerie van Health om te betalen voor de Health Clearance. Vervolgens naar het Ministerie van Indigenous Affairs aan de andere kant van de stad voor een Cruising Permit. En dan weer terug naar Customs om alvast weer uit klaren naar de volgende Fijiaanse haven… Zoveel nutteloos papierwerk hebben we lang niet gezien. Suriname kon er ook wat van maar dit spant wel de kroon.

Onze mening draait echter 180 graden om als we eindelijk kennismaken met het stadsleven van Suva. Het bruist hier van activiteit, vooral door de Indiers die vooral in de commercie en het transport zitten. De bussen (zonder ramen) rijden af en aan, de muziek hard aan. Over de straat lopen kleurrijke saris, polynesische bloemenjurken en agenten in een korte rok. Lopend met de meisjes in onze fietskar horen we om de haverklap ‘Bula!’ en kijken weer een lachend gezicht aan. Het stikt hier van de eettentjes met heerlijke curries en chinees voedsel. Gisteren zelfs uit eten geweest bij de Japanner met een heuse chef die met veel hak- en vuurwerk onze dames wist te imponeren en voor ons de heerlijkste hapjes wist te toveren. “Wat een geest he jongens!” (Suze heeft nog wat moeite met de fffff) hebben de afgelopen twee dagen veel gehoord. Wat wil je ook met al die speeltuinen, ijsjes, en een heuse kermis Fijian Style. Het is deze week namelijk Hibiscus week, een lokaal festival, dat vooral wordt vormgegeven door allerlei, in onze ogen ouderwetse, kermisattracties gefabriceerd van ijzerdraad en oude automotoren.

Het is ook voor het eerst dat er weer een overdaad aan verse groenten en fruit en niet- ingevroren vlees te krijgen is. Voor het eerst sinds Maart dus weer een sinaasappel (zonder pitjes) als toetje! Verder halen we op de lokale markt een paar pakketten Kava, oftewel de lokale drugs. Maak je geen zorgen, niet voor onszelf, maar om aan te bieden (Sevusevu) aan het dorpshoofd van de verschillende eilandjes die we na morgen zullen aandoen. Dit is een hele belangrijke traditie in Fiji. In feite vraag je op die manier toestemming om de grond van het dorp te mogen betreden. Wij zullen zien of een beetje samen high worden er nog in zit…….

Toch is die kaart van alle bootgadgets onze grootste vriend geweest tot nu toe. Dankzij GPS en digitale navigatie hebben we gisteravond de smalle Oneata pas kunnen nemen tussen de oostelijke riffen van Fiji door. Deze 4 mijl brede passage werd vroeger gevreesd omdat je de riffen niet kunt zien, het er hard kan stromen, en en kleine fout in je navigatie fataal kan zijn. Bij vertrek uit Tonga proberen we op basis van de windvoorspelling het zo te plannen dat we met daglicht door deze pas kunnen. Er zou nauwelijks wind zijn, maar is was minder waar. We hebben op een nachtje motoren na alles kunnen zeilen. Heerlijk, maar de planning werd wel volledig omgegooid. Gelukkig konden we met het allerlaatste daglicht schadeloos door de Oneata-pas. We hebben een prima zeiltocht achter de rug en ook de kleine meiden voelen zich prima. Voor Caro wordt het zo langzamerhand allemaal wat lastiger dus we zijn blij dat opa Ger ons over 2 weekjes komt versterken.

Niet alleen de wind maakt dit tochtje planningstechnisch wat lastig. Onze vriend MaxSea doet ook een duit in het zakje. We zeilen namelijk na de Oneata-pas letterlijk van de kaart af. Zo hup, tegen de zijkant van het scherm aan. We bereiken de 180 graden westerlengte, de tegenpool van de Greenwich meridiaan. We zijn dus letterlijk aan de andere kant van jullie wereld. Omdat MaxSea een kaart is en geen wereldbol moet je om verder te kunnen eerst volledig uitzoomen, naar de andere kant van de wereld scrollen, en weer inzoomen. Die gaat dan weer verder bij 180 graden oosterlengte. Zo was ik toch echt even van de kaart…

Zo vieren we gezamenlijk de verjaardagen van Ward en Flor van de Small Nest. Een hele invasie van yachties is aanwezig voor de cake-borrel op het strand en de door Haike en Willem uitgezette speurtocht over het eiland. De volgende dag bezoeken we met zijn allen de lokale kerk van het ieniemienie eilandje Lape. We zien het lokale schooltje dat met EU geld is gebouwd en genieten van een lunch op het strand, verzorgd door de locals. Als tegenprestatie doneren we op verzoek van de bewoners geld voor de bouw van een nieuwe pier. Wachtend op goede wind en herstellend van een griepje brengen we wat tijd door aan de prachtige strandjes hier in Vavau.

We ankeren nog eenmaal naast de Elena. Een heel vertrouwd gevoel. We kennen Adam en Leonie al sinds de vertrekkersdag in november 2008. Samen met Adam (apotheker) hebben we een medical kit in elkaar gezet voor mede-vertrekkers (met kids) en per mail bespraken we allerlei praktische vertrekkersvragen. Vanaf Panama varen we af-en-aan samen, maar altijd proberen we contact te houden, vooral via de korte golf radio (SSB). Enerzijds uit veiligheidsoverwegingen, anderzijds voor de gezelligheid. Omdat onze leeftijden en die van de kids nagenoeg gelijk zijn, is er veel ‘common ground’, ook wat pedagogisch genot en frustratie betreft. En dat is fijn. Gisteravond zwaaiden we de Elena echt uit. ‘Goeie reis he, en veel kusjes’ riep Suze. Treffender konden wij het niet zeggen.

Vrijdag 6 augustus – BBQ voor het goede doel

De Elena en de Small Nest komen vandaag aan. We herenigen ons die middag bij de Poolbar, waar de kinderen kunnen zwemmen en de ouders kunnen bijpraten over de afgelopen tocht, inklaringsperikelen, omgeslagen catemarans en andere nieuwtjes uit het cruisersnetwerk. We zetten de gezelligheid voort in de lokale jachtclub waar die avond een benefietavond wordt georganiseerd door een aantal Engelse medische stagieres voor de aanschaf van een ECG machine. Een bbq, veiling, loterij en rumpunch in overvloed zijn onderdeel van het programma. De kinderen vermaken zichzelf bij de muziek en het dansoptreden en houden het behoorlijk lang vol en zo maken we zelf toch ook een groot deel van de avond mee.

Zaterdag 7 augustus – Verkenning van het eilandenrijk

Tot 12 uur op zaterdag is er nog leven in Tonga. Daarna start de zondagsrust en dat neemt men hier zeer serieus. Er is zelfs in een toeristenoord als dit dan ook werkelijk niets te beleven en we besluiten dan ook de vertrekken. Na de lunch maken we los van onze mooring en varen we naar een van de 40 ankerplekken die de Vava’u groep van Tonga telt. De ongeveer 5 mijl afstand tussen alle ankerplakken maakt het hier tot een uniek cruisers paradijs. Bovendien ligt alles zeer beschut waardoor we sinds Frans Polynesie eindelijk weer lekker slapen zonder te rollen. We varen rustig richting een van de strandjes en houden ondertussen goed uitkijk aangezien het hier wemelt van de walvissen. Het geluk wil dat het juist nu het walvisseizoen is. De Humpback wales uit Antartica komen om te paren en te bevallen in de rustige wateren van Tonga. Pikken we leuk weer even mee. Maar helaas, geen grote jongen te zien vandaag… Wel veel kleine jongens op het strand. Deze prikkende beestjes maken de strandborrel helaas iets minder idyllisch.

Zondag 8 augustus – Vleermuizen en weerwolven

Hoewel de Tongans zelf niks mogen op zondag kunnen wij zelf gewoon onze gang gaan bij onze onbewoonde ankerplek. Er staat een dinghy tour en een snorkelactiviteit op het programma naar een van de vele grotten. Er zitten vleermuizen in. Oohh spannend, kijk Mama! Ja prachtig, als ze maar niet poepen… ‘s Avonds heeft de Sea Level, een Amerikaans stel (Jim en Kent), ons uitgenodigd op hun zelfgebouwde catemaran voor een borrel annex avondprogramma. Alle vier boten leveren een onderdeel van de maaltijd, waaronder door drie schepen zelfgevangen Mahi Mahi. De oppasdiensten worden verzorgd door de Small Nest (Sepke past op bij de Elena en Ward bij ons). Prima geregeld zo. Wij kunnen met de volwassenen een avondje weerwolven (kaartspel).

Maandag 9 augustus – Adem inhouden

In de highlights van de Lonely Planet wordt ie genoemd zo lees ik later. De Mariner’s Cave. Dit is een onderwatergrot met een doorgang van ongeveer 4 meter lang en twee meter diep. We plannen een gezamelijke dinghy trip erheen en treffen er gelukkig nog een duikbootje aan. Gelukkig, want anders hadden we de ingang nooit gevonden. Ik moet mezelf wat moed inpraten maar dit ga ik natuurlijk niet missen. De kinderen zitten veilig bij Leonie in de bijboot dus dat is geen excuus. Adam en Willem die al binnen zijn geweest weten ons te overtuigen. Nou hup, adem in, duiken maar en dan zo snel mogelijk zwemmen richting het donker. We zien aan Adam zijn flippers waar we weer omhoog kunnen komen. Het is echt een bijzondere ervaring. Een grote cathedraal lijkt het van binnen. Het schijnsel van het licht van buiten geeft een mooi effect. Je kunt aan de luchtdichtheid merken dat er hier minder zuurstof is. Na een tijdje vind ik het wel weer genoeg. De duik naar buiten is iets minder spannend omdat je dan richting het licht zwemt. Die middag houden we nog een keer de adem in wanneer we gezamelijk met de andere drie boten een zeer ondiepe pas binnenvaren richting een nieuwe ankerplek. Met snorkelaars en bijbootjes voorop die de doorgang eerst hebben geinspecteerd varen we een voor schadeloos het binnenmeer op en ankeren vlakbij een dorpje.

Dinsdag 10 augustus – “Huka Dive” in de pas

Het zal wel iets Amerikaans zijn want zowel de Elena, de Small Nest als wij hadden er nog nooit van gehoord: de ‘huka’. Dit is een soort tracktorband waarin een benzine generator ligt die lucht maakt. Er zitten twee lange slangen aan met aan het eind een regulator waardoor je dus met twee mensen onbeperkt kunt duiken zonder zelf duikflessen te hoeven dragen. Jim van de Sea Level heeft er een bij zich en heeft ons allemaal uitgenodigd om samen met hem in de pas te gaan duiken. Wierd gaat het ondanks zijn slechte duikoren toch maar eens proberen. Het voordeel is namelijk dat je zelf je eigen tempo en diepte kunt bepalen. Adam en Wierd komen ons zeer enthousiast aflossen op het strand. Ik zelf mag helaas niet meer duiken ivm de zwangerschap en samen met Leonie doe ik dus een snorkeltrip ipv de Huka ervaring. Maar minstens even mooi. Prachtige koraalgangen met tropische visjes doen je de kou van het water snel vergeten. Na een kort bezoek aan het dorpje, waarbij de armoede van Tonga ineens heel erg zichtbaar is, hebben wij de kinderen uitgenodigd voor een currymaaltijd bij ons aan boord. Wierd heeft goed zijn best gedaan en wordt beloond met 7 stil etende kinderen. Een beter compliment kun je niet krijgen! De oppassers Ward en Sepke zijn vanavond namelijk weer paraat zodat wij met zijn allen uit eten kunnen in het nabij gelegen resort.

Woensdag 11 augustus – Walvissen

Omdat wij met hoog water (07.17 uur) de pas weer uit moeten staat de wekker op kwart voor zeven. Dit keer doen we minder spastisch en varen gewoon op onze oude track de pas uit. Hee, ligt daar nou ineens een rots midden in de doorgang? Hoe kan dat nou? Huh, het zijn twee walvissen. Wat een mazzel, op een presenteerblaadje liggen ze daar met zijn tweeen. Waarschijnlijk een moeder met een kind. We varen er langzaam langs. Even verderop zien we er nog een aantal spuiten. Wat een reusachtige beesten. Ook Suze en Tamar zijn onder de indruk. Tamar die druk bezig is nieuwe woordjes te leren heeft dus vandaag weer een nieuw woord aan haar arsenaal toegevoegd…

En zo vliegt een weekje Tonga dus zo voorbij.

Er is een locale jachtclub die gerund wordt door Keith, een sympathieke 70-er. Hij heeft gezorgd voor een kraan bij de pier om je dinghy uit het water te halen zodat ie niet kapot kletst door de enorme branding hier. Hij runt een cafeetje met goede koffie en ijs. Omdat er geen pin-automaat bestaat hier leent hij ons geld. ‘Maak maar een keer over als je weer in de bewoonde wereld bent.’ Met zijn vrouw en de bemanning van de Elena maken we een tour over het eiland. Prachtige steile koraalkliffen, grote golven, kraakhelder water, en schitterende grotten zien we. Het eiland is mooi groen maar door de rotsachtige bodem niet erg vruchtbaar. Alle verse producten worden vanuit Nieuw Zeeland binnengevlogen. Veel is hier niet te doen. Vandaar dat sinds de komst van het vliegveld zo’n 20.000 mensen geemigreerd zijn naar Nieuw Zeeland en Australie. Er zijn er nog pak em beet 1500 over. Met 20 zeiljachten krikken we de lokale bevolking dus al snel op. Gister was er een b.y.o. (bring your own) barbeque op de jachtclub ter ere van de verjaardag van een van de yachties. Gisternacht hebben we een flinke storm over ons heen gehad. Gelukkig hield ons anker het goed, maar de deining in de baai was genoeg om zeeziek van te worden. We kijken momenteel naar het weer.  Als de wind gunstig is gaan we anker op richting Tonga.

In het eerste daglicht komen we aan bij het rif van Palmerston. We worden opgewacht door ruwe bolster blanke pit Bob Marsters in zijn aluminium dinghy en door hem naar een mooring geleid. Vanaf dat moment is hij onze ‘host’. Hij brengt de officals bij ons langs om in te klaren en daarna neemt hij ons mee naar zijn huis. Of we maar willen aanschuiven bij de lunch: ‘eat eat!’ Er is een overdaad aan overheerlijke papegaai-vis, bereid op verschillende manieren. We eten aan een houten tafel onder een kanvas doek, de blote voeten in het zand, de wind waaiend door de palmbomen. Dan volgt de rondleiding over het eiland door oudste dochter Taia. Ze laat ons het graf van William zien, naast de kerk, een schuur die nog door William zelf gebouwd is, de keurig schoongehouden strandzand-paden in het mahoniehouten bos, de school, de zusterpost, het admin gebouwtje, tractors die het niet meer doen bij gebrek aan een mechanic, en de enige telefoon op het eiland. De speeltuin bij de school is onze dames niet ontgaan en dus brengen we daar de rest van de middag door. Om half vijf is het tijd voor de dagelijkse pot volleybal. In het kader van de integratie doet Wierd mee en zijn skills worden enthousiast ontvangen. Voormalige discussiepunten tussen de immigratie-ambtenaar en de Tangaroa-kapitein verdwijnen als sneeuw voor de zon wanneer beide in hetzelfde team zitten en de set gewonnen wordt. Na de wedstrijd brengt Bob ons terug. De pas door het rif is nauwelijks ter zien. We zien oude verroeste scheepsbolders uitsteken als sporen van ongelukkiger rifpassages.

De volgende dag gaan we met Bob mee vissen in het rif. De dinghy wordt voor anker gelegd en we stappen met rubberlaarzen op heuphoogte door het koraalrif, op zoek naar papegaaivissen. We leggen een net uit en Bob en Taia lopen om om de vissen in het net te drijven. De eerste poging is weinig succesvol. Geen vis maar wel een kleine schilpad. Zoon Andrew bevrijdt hem en zet hem terug. Poging 2 levert in 20 minuten 40 papegaaivissen op. Een magere vangst volgens Bob. Meestal zijn het er een stuk of driehonderd. Deze vissen vormen gefileerd en ingevroren de belangrijkste inkomstenbron in Palmerston. Ondertussen staat Bob’s vrouw, die op onze kinderen past, te zwaaien met een witte vlag. Bob zegt dat we snel terug moeten. Bob’s vrouw komt Suze naar ons toe dragen. Ze was aan het spelen bij de kokosnoten en klaagde ineens over pijn en roodheid in haar nek en keel. Tien minuten later werden haar oogleden, mond en keel helemaal dik, zo vertelt ze. Wat er nu echt gebeurd is blijft onduidelijk. Wij schrikken ons rot als we haar zien en ik denk direct aan een allergische reactie op een insecten- of bijensteek. Uitgerekend op dit totaal geisoleerde eiland… We rennen naar de zusterpost omdat die dichterbij is dan de Tangaroa. Er is gelukkig antihistamine dus dat geven we haar. Van acute benauwdheid is godzijdank geen sprake. Later halen we uit onze eigen boordapotheek nog andere antihistamines en zetpillen tegen de pijn. Suze laat het allemaal wat hangerig over zich heen komen. Samen met Jock, de lokale zuster, observeer ik Suus voor een paar uurtjes. Jock heeft nog nooit zoiets gezien zegt ze. Pols en ademhaling blijven stabiel normaal en Suze begint al weer wat grapjes te maken. Van de inmiddels bij elkaar gekomen locals krijgen we chips en koekjes en zelfs appels aangeboden. Geen idee waar ze het allemaal vandaan halen! We zijn ontroerd door zoveel medeleven en gulheid. Suze laat zich alles goed smaken. Dat is een goed teken. ’s Nachts aan boord slapen Carolien en ik lichtjes. Beurtelings controleren we Suze. Die slaapt gelukkig na wat pijnstilling voor haar nek rustig door, zij het wat snurkend. De aanblik van je eigen zieke dochter en alle mogelijke rampscenario’s die je op hol geslagen geest daarbij bedenkt, maken het pas stressvol.

Dan is het zondag, de dag van de Heer, zeker op Palmerston eiland. Om 6u30 start de eerste dienst, om 10u de tweede en om 16u de derde. Tussen de eerste twee wordt de lunch bereid; na de tweede wordt ie gegeten. Wij mogen weer aanschuiven bij Bob en zijn gezin. Er is rundvlees met ui en aardappels, rijst, gebakken vis en vruchtjes uit blik. Wij brengen een zelfgebakken brownie-taart in. Ook doneren we een partij kinderkleren, leesboekjes, levensmiddelen, lijnen en harpen. De zusterpost hedden we gister al voorzien van een zak medicijnen en wondmateriaal. ‘How is your little girl Suze?’ De zwelling is weinig veranderd. Haar gezicht ziet er nog steeds uit als een opgeblazen michelinmannetje. De keelpijn is wel afgezakt en ze speelt gelukkig weer als vanouds. Of we mee willen naar de kerk? Carolien’s schouders worden bedekt en ze krijgt een schitterende rieten hoed te leen. Samen met een keurig aangeklede familie Marsters lopen we blootsvoets naar de kerk. De vrouwen – allen getooid met hoed – nemen rechts plaats, de mannen links. De dienst wordt geleid door zuster Jock. Het eerste Maori gezang wordt ingezet. Hoewel er slechts dertig kerkgangers zijn maakt deze club meer volume dan een volle Hollandse kerk. Het lijkt wel alsof het een wedstrijd is: wie kan het luidste zingen? Toch klinkt er geen enkele valse noot. Dan is het tijd voor het gebed. ‘Our thoughts today are especially with little Suze, whose cause of her illness we still don’t know. Please take care of her and safely guide her and her family during the rest of their journey.’ Voorganger Jock slikt en veegt de tranen uit haar ogen. Is het echt, is het toneel? Een beetje van beide denk ik, maar ook ik hou het niet helemaal droog. Na de dienst gaan de drie families weer elk hun eigen weg, hun eigen gebeden verzorgend. Bij de zusterpost start vervolgens de zondagsschool, geleid door Tere Marsters, de pastor annex secretaris van het eiland. Zijn (Nieuw Zeelandse) vrouw Yvonne is de schooldirectrice en beheert tevens het overheidsgeld van het eiland. Ze bezitten het mooiste huis van het eiland en onder de oppervlakte blijkt er toch wel wat jalouzie te bestaan. De scheiding van kerk, recht en bestuur zoals wij die kennen is hier klaarblijkelijk toch wat minder scherp…

Op maandag zijn we niet meer de enige yachties op het eiland. Buiten het rif is een race gaande wie de andere jachten mag ‘hosten’. Wie het eerst met zijn dinghy bij het jacht is en hem naar een mooring leidt, wint. Bob haalt een catamaran ‘binnen’ en Edward – van de andere familie Marsters – weet drie jachten aan zijn moorings te leggen. Alle communicatie verloopt via marifoonkanaal 16 en elke familie heeft zijn eigen callsign. Bob is Alpha Golf, Edward Alpha Echo. Er is zelfs een heuse jachtclub op het eiland, voorheen gerund door Bill, de derde tak van de Marsters. Om duistere redenen is de club niet meer actief. Wij mogen er de was en onze kids een middagtukje doen. De jachten die gehost worden door Edward schijnen dat niet te mogen. Bill staat er op niets te willen hebben voor zijn was-diensten. Hij geeft ons zelfs nog appels voor Suze. Met wat reserve-materiaal van boord kunnen we hem toch een plezier terug doen. Een van de jachten is de Elena en Suze is dolblij weer samen met Mees en Pieter te kunnen ravotten op het eiland. ‘Hee Suze je ogen zijn dik’ roept Mees spontaan. Suus maalt er niet om en samen rennen ze door het zand naar de volgende klauterplek. In haar gedrag is ze alweer compleet normaal en we zien de zwelling van haar gelaat al langzaam minder worden. ’s Avonds wisselen we met de Elena en de Small Nest onze ervaringen uit aan boord. Omdat elk van ons een andere host heeft wordt er druk gespeculeerd over de Marsters ‘dynasty’. Wij vinden Palmerston in elk geval een unieke ervaring, onvergelijkbaar met alle andere schitterende plekken die we al gezien hebben, en zijn ontroerd door de gulheid, humor en oprechte hartelijkheid van haar bewoners.

Liftend in de bak van een truck toeren we over het eiland naar het schiereiland Ootu beach. Aan een picture perfect strand laten we Suus en Tamar even uitrazen na drie dagen zee. Wij drinken ondertussen een biertje (en Caro een cola) vanuit onze strandstoel. ‘Zijn jullie lekker aan het chillen?’ zegt Suze. Op de terugweg krijgen we een lift van Australische radioloog Tim die hier op de Cooks lokale dokters echo’s leert. En ja hoor, een zwangerschapsecho is geen punt, tenminste als Caro zich als tegenprestatie leent als trainingsobject voor de locals. Zo gezegd, zo gedaan. Alles in orde en de plaatjes staan op onze usb-stick. Super geregeld zo.

Aitutaki staat bekend om zijn prachtige lagune en dus doen we samen met de Elena en de Small Nest een lagoon-tour. Onder gitaar-getokkel en lokale muziek laten we ons varen langs hagelwitte stranden en turqoise binnenzeeen. Dat het op zijn Hollands regent doet er niets aan af. Wil je een perfecte trouwdag op het strand? This is the place to be! Je kunt zo’n pakket overigens zo vanuit Nieuw Zeeland boeken.

Uitgerust (wij) en uitgeraasd (de kids) maken we ons op om ’s avonds te vertrekken. Helaas zit ons anker muurvast achter een koraalknol. Na drie kwartier puzzelen en proberen krijgen we het anker gelukkig in zijn geheel weer omhoog. We varen 2 nachten op een woelige 25 knopen zee naar Palmerston, een atol zonder wegen, vliegveld of ferries…